وبلاگ تخصصی ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی

نویسندگانزهرا نسیمی . سید هادی زرقانی . امید علی خوارزمی. حسین ربیعی1 زهرا نسیمی- دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد2 دانشیار جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد3 استادیار برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد4 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، ایران، تهرانفصلنامه بين المللي ژئوپليتيك .(مقالات آماده انتشار)چکیدهمنطقۀ ژئوپلیتیک خلیج فارس با وجود زمینههای مشترک متعدد،تاکنون در فرایند منطقهگرایی موفق عمل نکرده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، به دنبال بررسی و ارزیابی مهمترین عوامل پیشرو و موانع شکل...

هوش مصنوعی و نقش آن در شکل گیری نظام ژئوپلیتیک جهانی در حال ظهور سید هادی زرقانی . دانشیار جغرافیای سیاسی. دانشگاه فردوسی مشهد همایش بین المللی هوش مصنوعی و دیپلماسی های نویندانشگاه تهران . اسفند 1402چکیده :نظام های تاریخی قدرت و به عبارت دیگر، «نظام ژئوپلیتیکی جهانی»، ساختاری مرکب از بازیگران سیاسی است که برای تسط بر منابع استراتژیک قدرت و تبدیل شدن به قدرت هژمون نظام، با یکدیگر رقابت می کنند. یکی از موضوعات اساسی در نظامهای تاریخی قدرت، نحوه تغییر در منزلت ژئوپلیتیکی قدرتها و تغییر جایگاه قدرت هژمون در این نظامها و پیدایش قدرتها و نظام های جدید است. به عقیده اندیشمندانی چون مدلسکی و تلیس، در هر دوره تاریخی یک «دانش یا فناوری جدید» ظهور پیدا می کند که تسلط کشورها بر آن دانش و فناوری، موجب ...

ژئوپلیتیک کریدورها و رقابت کشورهای همسایه با ایرانسیدهادی زرقانیدانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهدمعصومه قلی زادهدانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهددومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی توسعه پایدار دریا محورچکیده:امروزه در جهان شبکه ای، مسیرها و کریدورهای ارتباطی هم در عرصه فضای جغرافیایی چه در خشکی، دریا و هوا و هم در فضای مجازی و عرصه فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی و اتصال مراکز مالی جهان، از اهمیت زیادی برخوردار است. ایران کشوری است که از موقعیت استراتژیک چهارراهی و گذرگاهی برخوردار است و در طی تاریخ نیز از فرصت های این موقعیت مناسب در قالب مسیرهای سنتی مانند جاده ابریشم بهره برده است. در طی سه دهه اخیر نیز موقعیت ایران در قالب کریدورهای ارتباطی شمال-جنوب، شرق...

نقش و جایگاه سواحل مکران و بندر چابهار در طرح های نوین تجارت دریاییسید هادی زرقانی .دانشیار جغرافیای سیاسی. دانشگاه فردوسی مشهداولین همایش ملی آمایش سرزمین با تاکید بر دریا، بنادر و سواحلچکیده:جهان در قرن بیست و یک ماهیتی شبکه ای پیدا کرده است و شبکه های ارتباطی چه در حوزه فناوری های ارتباطات و اطلاعاتوچه شبکه های حمل و نقل دریایی، ریلی و زمینی نقش بسیار مهم و وروزافزونی یافته اند.در این جهان شبکه ای برخی مناطق در جهان به دلیل موقعیت »گذرگاهی- چهار راهی« از نقش و جایگاه مهمی برخوردارند و به مثابه یک گره گاه و کانون موجب اتصال شبکه های ارتباطی می شوند. به عنوان نمونه می توان به سواحل مکران و چابهار اشاره کرد که به مثابه گنجینه های پنهان و مغفول ایران، دارای موقعیت ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئو...

سید هادی زرقانی. دانشیار جغرافیای سیاسی. دانشگاه فردوسی مشهد مجله علوم و فنون مرزی.دوره 12. شماره 3. آبان 1402 چکیده : امنیت مرزی عبارت از صیانت از خطوط مرزی در مقابل تعرضات احتمالی و جلوگیری از هر گونه اعمال خلاف قانون در طول مرز و مناطق مرزی یک کشور و قانونی کردن تردد اشخاص و حمل و نقل کالا از طریق دروازه های مجاز مرزی است. استقرار امنیت در مرز و مناطق مرزی از جمله دغدغه های اصلی کشورها به ویژه در جهان پر تهدید امروز است و حکومت ها برای رسیدن به این هدف رویکرد ها، سیاست ها، اقدامات و روش های مختلفی را مد نظر قرار می دهند. مفهوم«امنیت پایدار» از پاردایم ها و رویکرد های جدید امنیتی است که در حوزه های مختلف از جمله امنیت مرز و مناطق مرزی مطرح است. در واقع ا«منیت پایدار»،...

تحولات استراتژیک جهانی و ارتقاء نقش و جایگاه اقیانوس هند سید هادی زرقانی. دانشیار جغرافیای سیاسی. دانشگاه فردوسی مشهد قاسم اکبری، دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی. دانشگاه فردوسی مشهد چکیده :مناطق استراتژیک محدوده هایی هستند که به دلیل نقش و کارکرد آنها در استراتژی های اقتصادی، سیاسی، نظامی و ... از اهمیت بالایی برخودار بوده و عمدتا در مقیاس منطقه ای و جهانی مطرح هستند. نقش و اهمیت مناطق استراتژیک در جهان پایدار نیست و با توجه به تحولات ژئوپلیتیک،ژئواستراتژیکی، ژئواکونومیکی و همچنین پیشرفت های علمی و فناوری تغییر پیدا می کند. در دهه اخیر شاهد تغییر جایگاه و اهمیت اقتصادی و استراتژیک منطقه اقیانوس هند هستیم. در واقع، از نظر اقتصادی و استراتژیک مرکز ثقل جهان به تدریج از منطقه «...

با سلام امیدوارم این وبلاگ زمینه ای باشد برای طرح مباحث،مقالات، تحلیلها، اخبار مربوط به  رشته جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک و همچنین آرتباط بیشتر بین دانشجویان و اساتید ارجمند جغرافیای سیاسی.   بخوانید...

مجله پژوهش های جغرافیای سیاسی (نوبت انتشار)مرتضی فیروزی 1 سیّد هادی زرقانی 2 هادی اعظمی 2 زهرا نسیمی 3چکیده :اسامی جغرافیایی در طول تاریخ همواره در معرض تغییروتحول بوده است. بعد از تشکیل دولت - ملتهای مدرن در خاورمیانه و رواج ملیگرایی در این منطقه، در راستای ملتسازی در تمامی کشورهای منطقه نامهای جغرافیایی نقش مهمی در تعریف هویت ملی آنان ایفا کرده است. این موضوع برای خلیج فارس نیز صدق میکند. بیشترین نام مورداستفاده برای خلیج فارس در متون و نقشههای تاریخی خلیج فارس بوده است. دراینرابطه، علیرغم تحقیقات زیادی که در خصوص نام خلیج فارس انجامگرفته شده است، بهندرت تحقیقات مرتبط دررابطهبا مدخل خلیج فارس در فرهنگها و دانشنامههای عثمانی انجا...

پیشران های جدید کنترل هژمونیک و نظام ژئوپلیتیک جهانی در حال ظهورسید هادی زرقانیسیده الهام قبا سفیدیهمایش بین المللی هندسه نظم جدید جهانی چکیده :نظام ژئوپلیتیک جهانی مشتمل بر مناسبات ساختاری «قدرت» ها با هم است. تاریخ سیاسی جهان نشان می دهد، تبدیل حکومت ها به قدرت های هژمون در هر عصری، متکی بر تسلط آنها بر منابع استراتژیک قدرت و به عبارت دقیق تر«پیشران های کنترل هژمونیک» در همان دوره بوده است.بدین ترتیب، ونیزی ها با ناوگان گالی در قرن 14م، پرتغالی ها و هلندی ها با تسلط بر تجارت دریایی در قرن 15تا 17م،بریتانیا در قرون 18 تا 20 با تسلط بر مستعمرات و برتری در تولید منسوجات و آهن و در نهایت ایالات متحده آمریکا ابتدا با تولید فولاد،خودرو،صنایع الکترونیک و از سال 1992با برتری در حوزه فناوری اطلاعات...

با سلام امیدوارم این وبلاگ زمینه ای باشد برای طرح مباحث،مقالات، تحلیلها، اخبار مربوط به  رشته جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک و همچنین آرتباط بیشتر بین دانشجویان و اساتید ارجمند جغرافیای سیاسی.   بخوانید...

با سلام امیدوارم این وبلاگ زمینه ای باشد برای طرح مباحث،مقالات، تحلیلها، اخبار مربوط به  رشته جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک و همچنین آرتباط بیشتر بین دانشجویان و اساتید ارجمند جغرافیای سیاسی.   بخوانید...

با سلام امیدوارم این وبلاگ زمینه ای باشد برای طرح مباحث،مقالات، تحلیلها، اخبار مربوط به  رشته جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک و همچنین آرتباط بیشتر بین دانشجویان و اساتید ارجمند جغرافیای سیاسی.   بخوانید...

انتشار کتاب ژئوپلیتیک مواد مخدر توسط دانشگاه علوم انتظامیژئوپلیتیک مواد مخدر :اگر ژئوپلیتیک را به عنوان «دانش قدرت و رقابت قدرت»بدانیم؛ با سه مؤلفۀ اصلی شامل «عرصۀ رقابت»، «بازیگران» و «الگوهای رقابت» روبهرو خواهیم بود. اولین مؤلفه، «عرصۀ رقابت» یا «میدان بازی» است. منظور از عرصۀ رقابت، وجود منابع قدرت سختافزاری و نرمافزاری در یک بستر،منطقه و فضای جغرافیایی است که موجب جلب توجه و حضور بازیگران مختلف در آن عرصه قدرت آفرین می شود. این عرصۀ رقابت و منبع قدرتآفرین میتواند شامل پدیدهها و عناصر طبیعی و انسانی چون موقعیت راهبردی، منابع آب، منابع انرژی،بنادر،فرهنگ،دانش، نخبگان، فناوری،ورزش و ... باشد. بر این اساس و بر مبنای نوع عرصۀ رقابت، میتوان از واژهها و مفاهیمی چون ژئوپلیتیک انرژی، ژئوپلیتیک آب...

ژئوپلیتیک ایده پردازی و مفهوم سازی مکران یک موقعیت و چند راهبردسید هادی زرقانی همایش تمدن دریایی - مسیر پیشرفتچکیده:ژئوپلیتیک دانشی است که به مناسبات کشورها و قدرت ها بر پایه سه مولفه قدرت، سیاست و جغرافیا می پردازد. برخی اندیشمندان در تعریف خود از دانش ژئوپلیتیک بر جنبه توصیفی و معرفتی این علم تاکید دارند و برخی دیگر بر بُعد کاربردی آن تاکید داشته و به تبیین رابطه بین اندیشه، سیاست و تولید فضا پرداخته اند؛ تعریف ژئوپلیتیک به عنوان «دانش عملی فضائی سازی سیاست ها و هدایت رقابت ها» از جمله این تعاریف است.بر پایه این تعریف، می توان یکی از کارکردهای مهم ژئوپلیتیک را طراحی و تدوین سیاست ها و سپس تلاش برای فضائی سازی آن سیاست در سطح منطقه و جهان دانست. بر این اساس، کشورها و سایر بازیگران عر...

فصلنامه مطالعات دفاع مقدس .دوره 8، شماره 3 - شماره پیاپی 31چکیدهبا حمله نظامی عراق به ایران، نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران با یکی از بزرگترین تهدیدات سیاسی-امنیتی مواجه شد. حضرت امام به عنوان رهبر انقلاب، در مواجهه با این تهدید، تدابیر و راهبردهای مختلفی را مدنظر داشتند که مجموعه آنها را می توان در قالب مفهوم «مدیریت دفاعی» حضرت امام مطرح کرد. این پژوهش به دنبال بررسی و تحلیل«فلسفه و ماهیت دفاع مقدس» از منظر امام(ره) و مبتنی بر متن«صحیفه امام» می باشد. روش پژوهش، روش تحلیل محتوای ترکیبی(کیفی وکمّی) است و با دو رویکرد قیاس و استقراء، متن صحیفه امام (ره) در دوران دفاع مقدس مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته است. بر اساس فرایند «کد گذاری و مقوله بندی»، مهمترین تدابیر ...

طراحی مدل سنجش قدرت نرم کشورهای جهانسید جواد موسوی زارع سید هادی زرقانی مصطفی امیرفخریانفصلنامه جغرافیا . دوره 20. شماره 75طرح قدرت نرم از سوی جوزف نای راهبرد و تاکتیک جدیدی را برای رهبران سیاسی گشود؛ اما با توجه به اینکه بازی قدرت نرم از اصول و قواعد خاصی تبعیت می کرد؛ سیاستمداران را ترغیب به شناخت ظرفیت و موقعیت رقبا در نظم حاصل از این بازی کرد. همین امر موجب گردید مدل های متعددی از سوی مراکز تحقیقاتی مختلف جهت سنجش قدرت نرم کشورها طراحی شود؛ اما علیرغم تلاشهای متعدد، این مدل ها از زوایای مختلفی مورد هجمه و نقد قرار گرفتند. لذا نظر به اهمیت موضوع سنجش قدرت نرم در طرحریزی و اصلاح سیاستهای داخلی و خارجی و از طرفی ضعف مدلهای موجود، پژوهش کنونی با روش توصیفی–تحلیلی و اتکا به منابع معتبر کتابخا...

حاج قاسم'>قاسم و امنیت ملی ایرانبررسی ایده دفاع پیش دستانه از نگاه حاج قاسمسید هادی زرقانی. دانشیار جغرافیای سیاسی. دانشگاه فردوسی مشهددو ماهنامه آمریکا شناسی،سال چهارم،شماره 17، دی 1401 در نظام بین الملل، حکومت ها برای تضمین منافع و امنیت ملی خود سیاست ها و راهبردهایی را در ابعاد اقتصادی،سیاسی، نظامی و...طراحی و اجرا می نمایند.علیرغم اینکه بعد از دوران جنگ سرد و در فضای جهانی شدن ها، اقتصاد و مناسبات ژئواکونومیک به اولویت اول بسیاری از کشورها تبدیل شد(1)، اما تحولات ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک جهان در دهه گذشته بار دیگر اهمیت حوزه دفاع و امنیت را برای حکومت ها برجسته نمود. جهانی شدن تروریسم در طی دو دهه گذشته،تهدید های نظامی آمریکا علیه کره شمالی، تهدید چین علیه تمامیت ارضی تایوان،حمله روسیه ب...

انجمن علوم سیاسی ایران شعبه خراسان با همکاری انجمن ژئوپلیتیک ایران شعبه خراسان رضوی و گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار میکند:پنجمين پیش نشست همایش سالیانه انجمن علوم سیاسی با عنوان «دیالکتیک دولت و جامعه در ایران»ارائه دهندگان:دکتر سید هادی زرقانی (عضو هیئت علمی جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد): فضایی سازی سیاست ژئوپلیتیک ایده پردازی و مفهوم سازیدکتر علی اصغر داوودی (عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد): گسست در انگاره اجتماعی دولت در جمهوری اسلامی ایراندکتر احمد فاطمی نژاد (عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد ) سایه جامعه بین الملل در دیالکتیک جامعه و حکومت در ایران مدرندکتر مهدی نجف زاده (عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد): نسبت سنجی رابطه دول...

تحلیل عوامل موثر بر مکان یابی پاسگاه های مرزی با استفاده از سیستم استنتاج فازی (نمونه موری مناطق مرزی استان خراسان رضوی و افغانستان)ملیحه اخباری 1 سیّد هادی زرقانی 2 مسعود مینائیچکیده:مقدمه: امنیت مرزی به معنای جلوگیری از هرگونه اعمال خلاف قانون در طول مرزهای یک کشور و قانونی کردن تردد اشخاص و حمل و نقل کالا و حیوانات اهلی با رعایت ضوابط قانونی و از طریقدروازههای مجاز مرزی است. تلاش همه حکومت ها این است تاحد امکان مرزهای آن ها جز در برخی گذرگاه های توافق شده و مجاز غیرقابل نفوذ باشد. عوامل متعددی بر امنیت مرزهای یک کشور تاثیر می گذارند، از مهم ترین عوامل موثر بر کارکرد امنیتی مرزها، طرح ها و سیاست هایی است که کشورها در مورد کنترل مطلوب و موثر مرزهای...

واکاوی ارتباط بین متغیر اقتصاد مرزنشینان با امنیت پایدار در مناطق'>مناطق مرز با تاکید بر مناطق مرزی ایرانسید هادی زرقانی . فاطمه بخشی شادمهریهمایش ملی ابعاد نظری و کاربردی توسعه و امنیت پایدار مناطق مرزی با رویکرد آمایشیچکیده :طرح مسئله: امنیت پایدار بر پوشش عادلانه فضایی و اجتماعی امنیت و نقش محوری مردم در استقرار امنیت تأکید دارد. مناطق مرزی به دلیل برخی ویژگی ها و شاخص هایی خاص با چالش های امنیتی متعددی روبرو هستند. از انجا که یکی از متغیر های موثر بر امنیت پایدار مرز و مناطق مرزی، ویژگی های اقتصادی مرزنشینان و سطح توسعه اقتصادی مناطق مرزی می باشد در این پژوهش اقتصاد مناطق مرزی در دو محور بررسی شده است.روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به منابع معتبر درصدد بررسی این مس...